Sẹo rỗ
Sẹo rỗ hình thành khi nốt mụn viêm sâu và kéo dài phá nền trung bì, rồi quá trình sửa chữa đắp lại thiếu; độ sâu và vị trí mô bị mất cho ra ba dạng: đáy nhọn, đáy vuông, đáy tròn.
ChấtDelphi bình chọn cho vấn đề da này; chữ đậm là chất đạt đồng thuận cho vấn đề da này.
ChấtĐặt theo cơ chế, Delphi không bình chọn cho vấn đề da này.
TNNguồn nói thẳng tiến trình này hóa giải mắt xích.
TNTiến trình có thật, nối vào mắt xích theo cơ chế.
Da không tự chữa được: chỗ của chất đặc trị hoặc kỹ thuật.
Bước 1
Viêm sâu, kéo dài
Viêm càng nặng và càng kéo dài thì càng dễ để lại sẹo.
1aNốt mụn viêm sâu, viêm kéo dài
Xem trang Mụn viêm: khống chế viêm sớm là cách phòng sẹo.
Viêm kết thúc sớm thì ít sẹo; viêm kéo dài thì dễ để lại sẹo.
Bước 2
Nền trung bì bị phá
Men MMP cắt chất nền; sẹo rỗ mất collagen, elastin và mỡ trung bì sâu.
2aMen MMP cắt collagen
Cân bằng MMP với chất ức chế MMP quyết định sẹo lõm hay sẹo lồi.
2bMất collagen, elastin và mỡ trung bì sâu
Chất bôi không bù được phần mô đã mất.
Elastin và mỡ trung bì gần như không được tạo lại.
Bước 3
Sửa chữa thiếu
Collagen đắp lại không đủ và tỉ lệ MMP với chất ức chế MMP bị lệch; pha tái cấu trúc kéo dài một năm hoặc hơn.
3aCollagen tạo mới không đủ
Retinoid và AHA bôi tại nhà đi kèm peel nhiều đợt.
Tái cấu trúc kéo dài một năm hoặc hơn; collagen III được thay dần bằng collagen I.
3bBề mặt lành lại
Bước tự lành của da; chất bôi không thay được bước này.
Thượng bì mới và màng đáy được dựng lại; mô sẹo ít tế bào và ít mạch dần.
Bước 4
Hình dạng sẹo
Độ sâu và vị trí mô bị mất quyết định sẹo đáy nhọn, đáy vuông hay đáy tròn.
4aSẹo đáy nhọn (hẹp dưới 2 mm, sâu, hình chữ V)
TCA nồng độ cao chấm đúng lòng sẹo (kỹ thuật CROSS) tại spa.
Sẹo đáy nhọn không tự mất hẳn.
4bSẹo đáy vuông (tròn hoặc bầu dục, bờ đứng)
Sẹo đáy vuông nông đáp ứng tốt hơn sẹo sâu.
Tái cấu trúc còn chạy; chưa có số đo riêng cho sẹo đáy vuông.
4cSẹo đáy tròn (dải xơ kéo trung bì xuống mô dưới da)
Chất bôi không gỡ được dải xơ; đây là chỗ của kỹ thuật cắt đáy sẹo (subcision).
Dải xơ không tự đứt; sẹo đáy tròn không tự mất hẳn.
Bước 5
Sẹo lộ rõ theo tuổi
Mất thể tích và collagen theo tuổi làm sẹo cũ sâu hơn.
5aMất thể tích và collagen theo tuổi
Xem trang Nếp nhăn và lão hóa.
Tiến trình còn chạy nhưng yếu dần theo tuổi.
Da tự sửa sẹo bằng pha tái cấu trúc kéo dài hơn một năm, nhưng chỉ đắp lại được một phần. Sẹo đáy nhọn và sẹo đáy tròn không tự mất hẳn, nên đó là chỗ của kỹ thuật tác động trực tiếp.
Nguồn của chuỗi hình thành
- Fabbrocini và cộng sự, Dermatology Research and Practice, 2010, PMID 20981308
- Gupta và cộng sự, Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery, 2020, PMID 32792773
- Bhardwaj và Khunger, Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery, 2010, PMID 21031068
- Kang và cộng sự, American Journal of Pathology, 2005, PMID 15920154
- O'Daniel, Aesthetic Plastic Surgery, 2011, PMID 21491169
- Gonzalez và cộng sự, Anais Brasileiros de Dermatologia, 2016, PMID 27828635
Nguồn của từng tiến trình tự chữa: Vấn đề da theo tiến trình.